Zespół usługowy Raciborska / 2025

Projekt zespołu budynków usługowych przy ulicy Raciborskiej w Rybniku udowadnia, że ograniczenia formalne, zamiast tłumić potencjał architektury, mogą stać się jej katalizatorem. Pierwotnie opracowanie obejmowało wyłącznie budynek usługowy, zlokalizowany na skrajnie zachodniej działce. Wyzwanie, które pojawiło się już na wstępnym etapie projektowania, polegało na pogodzeniu wymogów dotyczących liczby miejsc postojowych z zamiarem stworzenia budynku o optymalnej kubaturze i funkcjonalności. Odpowiedzią stało się charakterystyczne podcięcie parteru, które uwolniło przestrzeń parkingową, a przy okazji nadało bryle wyrazistość. Rozwiązanie to, choć zrodzone z potrzeby pragmatycznej, wprowadziło także nową jakość przestrzenną – naturalne zadaszenie nad wejściem oraz dynamiczne podkreślenie strefy wejściowej.

Program funkcjonalny budynku opracowano w sposób elastyczny. Minimalizacja liczby wewnętrznych ścian konstrukcyjnych pozwala na dowolne przekształcenia przestrzeni w zależności od zmieniających się potrzeb użytkowników i funkcji. Bryłę otwarto dużymi przeszkleniami od strony wschodniej i zachodniej, dbając o odpowiednie doświetlenie wnętrz i stworzenie silnego związku budynku z otoczeniem. Uzupełnieniem tych rozwiązań stały się żaluzje przeciwsłoneczne, które nie tylko chronią przed przegrzewaniem, ale także współtworzą atmosferę wnętrz, filtrując światło w zależności od pory dnia i roku. Podłużna forma otworów dodatkowo podkreśla dynamikę kompozycji, szczególnie wyraźną od strony ronda Lievin – miejsca symbolicznego, które stanowi bramę do miasta dla przyjezdnych od strony Raciborza.

W kolejnych fazach projektowania obszar opracowania został poszerzony o trzy sąsiednie działki. Nowy obszar dał impuls do rozbudowy zespołu o kolejne budynki. Ich forma i układ przestrzenny wyraźnie nawiązują do pierwszego obiektu, powielając logikę pierwotnej koncepcji. Mimo większych możliwości, jakie otworzyła rozbudowa terenu, podjęliśmy decyzję o zachowaniu pierwotnej tożsamości pierwszego budynku, powstałej niejako na przekór ograniczeniom. Doświadczenie to utwierdziło nas w przekonaniu, że dobre projekty rodzą się często z konieczności rozwiązywania konkretnych problemów, a nie z pogoni za spektakularnością.

Założenie urbanistyczne zespołu opiera się na prostych, czytelnych pasach, które prowadzą użytkownika w głąb działki. Ponadto zaprojektowano  zróżnicowane przestrzenie zielone, pełniące zarówno funkcje rekreacyjne, jak i porządkujące kompozycję.

Budynki znajdujące się od strony ulicy Raciborskiej zostały połączone  łącznikiem. Jego funkcja jest podwójna – z jednej strony ułatwia komunikację między obiektami, z drugiej umożliwia wykorzystanie dachu niższego budynku jako tarasu rekreacyjnego. Taras stał się miejscem wytchnienia – letnią poczekalnią i punktem obserwacji życia miejskiego.
Pod łącznikiem znalazło swoje miejsce niewielkie, ale starannie zaprojektowane wnętrze  – ogród sensoryczny. Jego zadaniem jest budowanie doświadczenia przestrzeni poprzez zapachy, faktury i grę światła. Chrzęst żwiru pod stopami, zapach kwitnących roślin i rozproszone światło słońca składają się na intymne, a zarazem otwarte miejsce, które zachęca do zatrzymania się w codziennym pośpiechu.

Ogród ten, usytuowany na osi wejściowej zespołu, otwiera się na życie miasta, pozwalając odpoczywającym obserwować jego rytm z bezpiecznej, nieco oddalonej perspektywy.
Wszystkie te elementy – skala, układ, zieleń i detale – tworzą zespół, w którym architektura wyrasta z potrzeby, a ograniczenia stają się źródłem idei.